Ekonomide özelleştirme nedir?

Özelleştirme, kamu sektörünün sahip olduğu mal ve hizmetlerin özel sektöre devredilmesi sürecidir. Bu uygulama, ekonomik verimliliği artırmak, rekabeti teşvik etmek ve kamu maliyesini iyileştirmek amacıyla gerçekleştirilir. Özelleştirme, sadece mülkiyetin devriyle sınırlı kalmayıp, aynı zamanda kamu hizmetlerinin yönetiminde özel girişimcilerin rol almasını da içerir. Böylece, devletin üstlendiği bazı işlevler, özel sektör tarafından yürütülmeye başlanır.

Özelleştirme iki farklı anlamda kullanılabilir:

Dar anlamda özelleştirme, kamu mülkiyetinin ya da şirket paylarının özel kesime aktarılması olarak tanımlanır. Bu kapsamda iki durum söz konusu olabilir:

Geniş anlamda özelleştirme, kamu kesimi tarafından yönetilen üretim birimlerinin yönetiminin özel kesime devri olarak tanımlanır. Bu kapsamda diğer özelleştirme uygulamaları şunlardır:

• Kamu kesimi, elinde bulunan bir şirketin mülkiyetini tümüyle özel kesime satabilir. 
• Kamu kesimi, elinde bulunan şirket paylarını (bir bölümünü ya da tamamını) özel kesime satabilir. 

• Kamu kurum ve kuruluşlarının özel kesime kiralanması. 
• Bir mal ya da hizmetin üretim ve dağıtımını sağlamak üzere özel kişilere imtiyaz verilmesi. 
• Mal ve hizmet üretimindeki kamusal tekellerin kaldırılması. 

1. Dar anlamda özelleştirme, kamu mülkiyetinin ya da şirket paylarının özel kesime aktarılması olarak tanımlanır. Bu kapsamda iki durum söz konusu olabilir:
   • Kamu kesimi, elinde bulunan bir şirketin mülkiyetini tümüyle özel kesime satabilir. 
   • Kamu kesimi, elinde bulunan şirket paylarını (bir bölümünü ya da tamamını) özel kesime satabilir. 
2. Kamu kesimi, elinde bulunan bir şirketin mülkiyetini tümüyle özel kesime satabilir. 
3. Kamu kesimi, elinde bulunan şirket paylarını (bir bölümünü ya da tamamını) özel kesime satabilir. 
4. Geniş anlamda özelleştirme, kamu kesimi tarafından yönetilen üretim birimlerinin yönetiminin özel kesime devri olarak tanımlanır. Bu kapsamda diğer özelleştirme uygulamaları şunlardır:
   • Kamu kurum ve kuruluşlarının özel kesime kiralanması. 
   • Bir mal ya da hizmetin üretim ve dağıtımını sağlamak üzere özel kişilere imtiyaz verilmesi. 
   • Mal ve hizmet üretimindeki kamusal tekellerin kaldırılması. 
5. Kamu kurum ve kuruluşlarının özel kesime kiralanması. 
6. Bir mal ya da hizmetin üretim ve dağıtımını sağlamak üzere özel kişilere imtiyaz verilmesi. 
7. Mal ve hizmet üretimindeki kamusal tekellerin kaldırılması.